Kimi kitaplar vardır, yalnız içerikleriyle değil, okundukları zaman ve mekândan dolayı da unutulmazlardır. Türk siyaset sahnesinin, temiz, adı yaşadığı yıllara kazınmış, iyi isim bırakan kişilerinden Şeref Bakşık’ın “CHP ile Bir Ömür” adlı özyaşamsal yapıtı da benim için öyledir.

Kitap mayıs ayında elime geçtiğinde, kararlaştırılmış olan Avustralya yolculuğunun net 20 saatlik uçuşu süresince keyifle okuyacağımı düşünerek, bir kenara ayırdım.

Gerçekten de bitmek bilmez gibi görünen uçuş süresince bu beş yüz küsur sayfalık kitabı büyük bir keyifle okudum.

Türk siyasetiyle ilgili herkese içtenlikle salık vereceğim bir eser.

Geçen yüzyılın ellili yıllarında DP döneminde işe gazetecilikle başlayan ve uzun, başarılı, üzerine gölge düşmemiş bir siyaset yaşamı olan Bakşık’ın kitabından çok şey öğreniyorsunuz.

Şeref Bakşık, İsmet İnönü’nün bir döneminde en yakınında bulunmuş siyasilerden biri, onu çok dikkatle, titizlikle gözlemiş, hem ondan ders almış, hem de yazdıklarıyla çıkardığı sonuçları bize aktarmış.

***

İsmet Paşa, Ecevit’in sonradan hem kendisine hem ülkeye pahalıya mal olacak kimi özelliklerini çok önce fark etmiş ve zaman da onu haklı çıkarmış.

İsmet Paşa’nın, nasıl bir gözlemci, nasıl iyi bir dinleyici, kararlarını verir, harekete geçerken ne kadar sabırlı bir kişi olduğunu Bakşık’ın kitabını okurken görüyorsunuz.

Kadim dostum Selçuk, bir anı yazarı olarak Nadir Nadi’yi çok beğenir ve hep şunu söylerdi:

- Anı kitaplarının çoğunda, sanki yazar olmasa dünya dönmeyecekmiş gibi bir hava var. Hepsi kendini öne çıkarıp çok önemsiyor. N. Nadi’de bu yok, çok hoşuma gidiyor.

Şeref Bakşık da öyle, kendini çok ön plana çıkarmıyor, görüşlerini ve özelliklerini de böbürlenmeden gözler önüne sermeye çalışıyor.

Bu kitapta benim en çok dikkatimi çeken kişi kaçınılmaz olarak İsmet İnönü oldu.

Kurtuluş Savaşımızın kahramanlarından İsmet İnönü hakkında bir yargıya varılabilmesi için vaktin erken olduğunu düşünenlerdenim. Kendisinin “en büyük eserim” dediği çok partili sistemin Türkiye’yi ulaştırdığı veya ulaştıracağı yerdir, onun başarısını ya da başarısızlığını belirleyecek olan.

***

Bu konuda Sayın Bakşık’ın kitabının 101. sayfasındaki bir bölüme birlikte göz atalım:

“1960 yılının 9 Eylül’üne gelinmişti... 27 Mayıs 1960’tan bu yana yaklaşık 3.5 ay geçmişti. CHP’nin kuruluş yıldönümü olan 9 Eylül’de bir basın toplantısı yapan İsmet Paşa’nın konuşmasından bazı cümleler aktarıyorum:

‘1945 devrinde ben söz sahibiydim. Rolüm Atatürk’ün her iki tecrübedeki rolünden ehemmiyetli şekilde farklıdır. Ben demokratik sahayı açtım. Oraya çıkacak olanları kendim seçmedim. Herkese aynı şansı tanıdım. 25 sene içinde milletimizin demokratik rejimin başlangıç hastalıklarına dayanacak bir bünye sağlamlığı kazandığına inanıyordum.

Kanaatimce cumhuriyet ve inkılapların serbest bir siyasi hayatta millet tarafından korunmasının tecrübesi zamanı gelmişti. 25 senede yeni kuşaklar yetişmişti. Milletin çoğunluğunu teşkil eden 25 yaşını doldurmuş nesil Latin harflerinden artık geri döndürülemezdi. Bu nesil inkılapları, hayatı ve istikbali namına mutlaka savunacaktı.

Milletin yarısını teşkil eden kadınların ileri zümresi eski hayata dönmeye tahammül edemeyecek kadar yeni hayata girmişti.

Demokrasiye girince, geri cereyanların yaygınlıkları itibarıyla ve kötü siyasetçilerin yardımıyla nihayet memlekete hâkim olacakları ve Türkiye Cumhuriyeti’nin bütün esaslarıyla tahrip olunarak eski ortaçağ hayatına millet reyi ile döneceğimiz vehimesi boşa çıktı.’ ” (Şeref Bakşık ,CHP ile Bir Ömür, Cumhuriyet Kitapları s.101)

Kitabı okuduğum o günden beri hep düşünüyorum, acaba İnönü 9 Eylül 1960’ta söylediklerinde haklı mıydı? Sonra bir an fark ettim ki, ben konuyu daha önceden de düşünüyormuşum.

ALİ SİRMEN